Redakcja: Chorążyczewski Waldemar, Degen Robert

Wydawnictwo: Uniwersytet Mikołaja Kopernika, 2009

Pamięć o Ryszardzie Mienickim, archiwiście, zastępcy dyrektora i dyrektorze Archiwum Państwowego w Wilnie, profesorze uniwersytetów wileńskiego i toruńskiego, zmarłym w roku 1956 w wieku 70 lat, jest wciąż żywa. Na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika kultywują ją dwa kręgi badawcze: historyków Europy Wschodniej i archiwistów. Nic dziwnego. Wszak Ryszard Mienicki był organizatorem zarówno Katedry Historii Europy Wschodniej (1945), jak i Katedry Archiwistyki i Nauk Pomocniczych Historii (1951). [...] Przypadająca na 2006 r. 50. rocznica śmierci Ryszarda Mienickiego nie mogła oczywiście w Toruniu przejść bez echa. Podczas całodniowej konferencji naukowej doszło po raz pierwszy do spotkania wszystkich środowisk odwołujących się do dorobku zmarłego archiwisty i historyka. Przemawiali przedstawiciele uniwersytetów w Wilnie i Toruniu, archiwiści, historycy Europy Wschodniej i metodolodzy historii. Prezentowany zbiór studiów pomyślany został jako praca, która wszechstronnie przypomni sylwetkę Ryszarda Mienickiego, jak i środowisk, w których Profesor naukowo dojrzewał, rozwijał się i funkcjonował.

Autor: Ryszard Przybylski

Wyd. Sic, 2009

Uśmiech Demokryta napisany został na kanwie nawiedzających autora wspomnień z czasów jego dzieciństwa na Wołyniu w latach 30. i 40. oraz młodości w repatrianckim Gdańsku tuż po wojnie, ułożonych w Tołstojowską sekwencję dzieciństwa, lat chłopięcych i młodości. Ikona mojej matki, Nasz Wielki Sąsiad i Demokrytejski szlif - każdy z tych esejów kryje w sobie osobiste doświadczenie będące swego rodzaju `wtajemniczeniem w los`. Starając się po latach `wygrzebać egzystencjalne jądro` każdego z tych doświadczeń, Przybylski, wytrawny hermeneuta i erudyta, odczytuje tym razem tekst swego życia. Pod jego piórem mądry i pozbawiony złudzeń uśmiech Demokryta z Abdery staje się emblematem losu doświadczonego przez historię mieszkańca naszej części świata w XX stuleciu.

Autorka: Krystyna Maryańska-Zgrzebnicka
wyd. Muza 2009.

Opowieść o losach ludzi rzuconych na wschód podczas drugiej wojny światowej. Autorka opowiada, jak w odruchu miłości jedzie ze swoim ukochanym w głąb Rosji, jak dołączają do armii Andersa, opisuje przeżycia złożonej drogi przez Iran, Palestynę, Monte Cassino do Polski. Nie sili się na polityczne analizy, ale w przepiękny sposób ukazuje swój świat widziany oczami zakochanej kobiety, która zostaje matką.

Autor: Jan Zieliński

wyd. W.A.B. 2009

Czeka nas niezwykła podróż śladami Juliusza Słowackiego (ur. 4 września 1809 w Krzemieńcu, zm. 3 kwietnia 1849 w Paryżu); czy może trafniej, bezdrożami, którymi podążał. Pod piórem Jana Zielińskiego XIX stulecie ożywa. Odzyskuje swój niepowtarzalny koloryt, a fakty, zdarzenia i biografie na powrót stają się wyraziste. W tej książce znajdziemy odpowiedzi na szereg intrygujących pytań, a także pytania, których nikt dotąd nie stawiał i odpowiedzi, których dotąd unikano. Jana Zielińskiego intryguje także, jak wiele z człowieka jest w poecie i co poeta ma do powiedzenia o człowieku. Jest świadom, że oprócz tego, co zastane i zrealizowane, życie składa się także z niespełnionych marzeń i niewykorzystanych szans. Dlatego miejscami rekonstruuje też "biografię wyobrażoną" Słowackiego i nadaje nowy sens nawet dobrze znanym faktom.
Wiek XIX i XXI - tak daleki i zarazem tak bliski. Zwykliśmy myśleć, że mamy monopol na dojmującą samotność, duchowe rozterki i zmagania z Bogiem, a przecież losy Słowackiego zadziwiająco i niepokojąco przypominają nasze.

"Moja książka z założenia nie jest monografią. To jest biografia, w związku z czym, sprawy twórczości, sprawy intelektualne z definicji schodzą na dalszy plan. Interesowało mnie życie Słowackiego, a twórczość była tylko do tego pomocna, by można było sprawdzić, jak się w niej odbijają pewne fakty biograficzne". Jan Zieliński, z wywiadu dla Rzeczpospolitej.

Materiały z XVII spotkania Komisji Lituanistycznej zorganizowanego przez Instytut Historii PAN, Instytut Historyczny UW i Instytut Historii Prawa UW w Warszawie 23-24 września 2008

redakcja: prof. Urszula Augustyniak
wyd. Neriton, Warszawa 2009


"Celem XVII spotkania Komisji Lituanistycznej była prezentacja przemian zachodzących w Wielkim Księstwie Litewskim w szerokim spektrum czasowym (od XIV do XIX w.), w głównych środowiskach społecznych działających kulturotwórczo - to znaczy nie tylko konsumujących wytwory literatury i rzemiosła artystycznego, ale także inspirujących i finansujących ich powstawanie, stanowiących centra działalności intelektualnej i oświatowej, modernizacji obyczajowej i cywilizacyjnej. Były to przede wszystkim elity arystokractyczne i szlachta (ziemiaństwo), wieloetniczne i wielowyznaniowe gminy miejskie, instytucje Kościołów chrześcijańskich (w praktyce: głównie Kościoła rzymskokatolickiego) oraz wojsko, którego stymulującą rolę w różnych sferach życia Europejczyków w epoce nowożytnej coraz powszechniej podkreśla się w historiografii". (fragment Wstępu)